Editörlük ve analiz

Bir metin bittiğinde yazar onu artık göremez. Sayfalarca cümleyle o kadar uzun yaşamıştır ki gözü onların üzerinden kayar; eksik olanı tamamlar, fazla olanı görmez, iki bölüm önce ölen karakterin üç bölüm sonra bir kahvede oturduğunu fark etmez. Bu bir kusur değil; yazmanın doğasıdır. Her metin, bir noktada, ikinci bir göze ihtiyaç duyar.

Ben o ikinci gözüm. Yirmi yıldır metinlerle yaşıyorum: Germanistik'te okuduğum, çevirdiğim, yazdığım, editörlüğünü yaptığım metinlerle. Bir de yirmi yıldır insanlarla: terapi odasında, karşımda oturan bir insanın kendini nasıl anlattığını dinleyerek. Bu iki iş birbirine benzer. Bir metni okumak da, bir insanı dinlemek de, söylenenin arkasındaki söylenmeyeni duymayı gerektirir.

Bir insan elinin değmesi

Şunu açıkça söylemek isterim: bu sayfadaki hiçbir çalışmada yapay zekâ kullanılmaz. Metniniz bir programa yüklenmez, bir makineye özetletilmez, bir algoritmanın ortalamasıyla düzeltilmez. Cümlelerinizi ben okurum; masada, kalemle, bazen bir sayfayı üç kez. Yazdığınız cümlenin karşısında bir başka insanın gerçekten durmasını, metninize bir insan elinin değmesini istiyorsanız bana yazın.

Bunu bir ilke olarak değil, bir gereklilik olarak söylüyorum. Bir metnin iyi olup olmadığını makine ölçebilir; ama bir metnin sizin olup olmadığını yalnızca bir insan görür. Editörlük, yazarın sesini düzeltmek değil, yazarın sesini kendisine duyurmaktır. Bunun için o sesi tanıyan biri gerekir; ve tanımak, bir insan işidir.

Editörlük ve lektörlük

Roman, öykü, deneme, anı; kurgu ya da kurgu dışı. İki düzeyde çalışırım. Yapı editörlüğünde metnin bütününe bakarım: kurgu, ritim, karakter tutarlılığı, bakış açısı, başlangıç ve son, fazla olan ve eksik olan. Satır editörlüğünde ise cümleye inerim: dil, ton, tekrarlar, klişeler, sözcük seçimi. Lektörlük için ise metni bir yayınevinin gözüyle okur, yayımlanabilirliği ve pazar karşılığı üzerine dürüst bir rapor yazarım. Almanca yazan yazarlarla Almanca, Türkçe yazanlarla Türkçe çalışırım; iki dil arasında yazanlar için ise ayrıca iyi bir kulağım vardır.

Karakter ve kişilik analizi

Bir romanın karakteri kâğıt üstünde yaşar; ama okurun ona inanması için bir insan gibi kurulmuş olması gerekir. Yazarlarla karakterlerinin iç dünyasını çalışırım: motivasyon, savunma, çelişki, geçmiş, bir karakterin bir sahnede gerçekten ne yapacağı. Bu, terapi bilgisini kurguya taşımaktır; bir karaktere tanı koymak değil, onu inandırıcı kılmak. Yazılmış bir karakterin analizini de yaparım: neden işlemiyor, neresi kâğıt, neresi kan.

Film, dizi ve senaryo

Yazının ve dilin bulunduğu her alanda çalışırım; sinema ve dizi dünyası da buna dahil. Senaryo okuması, karakter yayı, diyalog, psikolojik inandırıcılık; bir terapistin hikâyeyle ilgili bir sahneyi izlerken hangi noktada "böyle olmaz" dediği ve neden. Yapımcılar, senaristler ve yönetmenler için danışmanlık; yayınlanmış bir film ya da dizi üzerine, bir dergi ya da platform için analiz yazısı.

Çeviri

Almanca–Türkçe edebi çeviri; roman, novella, deneme, psikoloji ve felsefe metinleri. İki dilde de ana dil düzeyinde yaşadım; çeviriyi bir dilden ötekine taşımak olarak değil, bir sesi başka bir dilde yeniden bulmak olarak görürüm.

Yazarlar için süpervizyon

Terapistlerin süpervizyonu vardır; yazarların neden olmasın? Bir metnin üzerinde çalışırken tıkanan, aynı bölümü altıncı kez yazan, bitirmekten korkan ya da başlayamayan yazarlarla düzenli görüşmeler yaparım. Bu terapi değildir; ama bir yazarın metniyle ilişkisi üzerine, bir terapistin ve bir editörün birlikte bakışıdır.

Ne yayınlamak istiyorsanız, birlikte çalışalım. Bir roman, bir öykü dosyası, bir senaryo, bir deneme dizisi, bir yayınevine gönderilecek bir sunum yazısı. Her iş ayrı bir metin; ayrıntıları, süreyi ve koşulları yazışarak netleştiririz. Kısa bir not yeterli: ne üzerine çalışmak istediğinizi ve metnin uzunluğunu yazın. Bana yazın.